Зерттеу ерекшеліктері
Фиброскандау (эластография, эластометрия) — бауыр фиброзы кезінде жиі қолданылатын және анағұрлым жарақатты биопсия процедурасын болдырмауға мүмкіндік беретін заманауи инновациялық зерттеу. Ол тікелей инвазиялық араласусыз жүргізіледі, ал көрсеткіштері диагноз қою үшін барынша дәлдік пен диагностикалық тиімділікке ие. Фиброскандаудың қауіпсіздігі әдісті тек диагнозды нақтылау үшін ғана емес, сонымен қатар емдеудің тиімділігін динамикада бақылау, сондай-ақ ауру барысындағы патологиялық өзгерістерді қадағалау үшін де қолдануға мүмкіндік береді.
Аз инвазиялық болғанымен, хирургиялық биопсия әдісінен айырмашылығы, фиброскандау қағидаты әртүрлі тығыздықтағы тіндерден толқын тербелістерінің шағылу айырмашылықтарын ультрадыбыстық сканерлеуге негізделген; бұл деректер компьютер мониторының экранына беріліп, компьютерлік бағдарлама арқылы зерттеу нәтижесі ретінде өңделеді.
Фиброскандаудың артықшылықтары:
- инвазиясыз әдіс;
- дәлдігі (қайта тексеру кезіндегі ауытқу 3,3%-дан аспайды);
- әдістің жылдамдығы мен қарапайымдылығы;
- пациенттердің барлығына дерлік қолдану мүмкіндігі;
- қосымша шығындардың болмауы.
Қандай жағдайлар мен аурулар тексеруді қажет етеді
Фиброскандау жүргізілетін негізгі ауру — әртүрлі текті бауыр фиброзы. Бауыр фиброскандауын профессор-гепатолог Тьерри Пуинар әдістемелік тұрғыда әзірледі. Қазіргі уақытта оның өнертабысы гепатологиядағы диагностиканың әлемдік стандарты болып табылады. Алайда ұқсас патофизиологиялық өзгерістері бар басқа ауруларда да бұл әдіс қолдануға жарамды әрі тиімді.
Көрсетілімдері мен қарсы көрсетілімдері
Ол мынадай ауруларда қолданылады:
- кез келген этиологиялы, соның ішінде созылмалы гепатит;
- бауыр циррозы және майлы гепатоз;
- цитолиз немесе холестаз симптомдары бар уытты зақымдану;
- холангит;
- қандағы билирубин деңгейінің ұзақ уақыт бойы жоғары болуы.
Алайда жан-жақтылығына, ауырсынусыздығына және дәлдігіне қарамастан, бұл әдістің де қарсы көрсетілімдері бар:
- жүктілік;
- 18 жасқа дейінгі жас;
- пациентте кардиостимулятордың болуы;
- асцит;
- семіздік.
Жоғары білікті мамандар фиброскандаудың мүмкіндіктерін жоғары бағалады, алайда шынайы кәсібилік кез келген әдіске теңгерімді көзқараста болады. Сондықтан эластометрияның кемшіліктері де ескеріледі:
- тіндердегі некроздық өзгерістерді бағалау мүмкін емес;
- фиброздың ерте сатыларындағы сезімталдығы төмен;
- артық салмағы бар пациенттерде, бауырдағы жедел қабыну процесінде нәтиженің бұрмалануы.
Диагностикаға дайындық
Фиброскандау процедурасына дайындық тексеруге дейін бірнеше сағат бойы тамақ ішпеуді қамтиды, яғни фиброскандауды аш қарынға өту керек. Басқа арнайы дайындық қажет емес. Процестің өзі ультрадыбыстық зерттеуге көбірек ұқсайды. Ол жатқан қалыпта, ауырсынусыз жүргізіледі, нәтиже процедура аяқталғаннан кейін бірден дайын болады.
Процедура қалай жүргізіледі?
Пациент көлденең қалыпқа келеді. Алтыншы-сегізінші қабырғааралық кеңістік аймағына датчик орнатылады, оның көмегімен кемінде жеті өлшем жасалады. Эластометрдің компьютерлік бағдарламасы алынған деректер негізінде бауыр серпімділігінің мөлшерін есептейді. Зерттеу нәтижелері бойынша қорытындыда бауырдың құрылымы, оның морфологиялық және функционалдық көрсеткіштері туралы ақпарат қамтылады. Фиброзды және қалыпты тіндер көлемінің арақатынасы туралы қорытынды жасалады.
Бұл тексерудің тиімділігі және қолданылу ауқымы
Эластографияның тиімділігі 97%-ға жетеді, бұл осы диагностикалық әдістемені басқа зерттеулерге жақсы балама етеді. Диагностиканың бұл түрі зерттелушінің жайсыздығын және қан кету қаупін (биопсиямен салыстырғанда) азайтып қана қоймай, биопсия үлгісін қате алуға байланысты жалған нәтижелердің ықтималдығын да барынша төмендетеді. Бұл процедураның құны биопсияға қарағанда төмен, ал нәтиже алу уақыты өте қысқа. Сондықтан бұл заманауи әрі тиімді әдіс Израиль, Түркия, ЕО елдері мен АҚШ-тағы гепатологтар арасында тез арада кеңінен және сәтті қолданыла бастады.
Фибросканерлеу
